Tien jaar geleden begon Hortus Populus als een ambitieus experiment met lokaal voedsel. Inmiddels is de voedseltuin uitgegroeid tot een geliefde plek waar groenten worden geteeld, vrijwilligers samenkomen en inwoners elkaar ontmoeten.
Aan de rand van de nieuwbouwwijk in Bodegraven-Reeuwijk werkt initiatiefnemer Esther van den Bor daar nog altijd met veel enthousiasme aan. Als een van de drijvende krachten achter diverse duurzame initiatieven in de gemeente zet zij zich al jarenlang in voor natuur, lokaal voedsel en een duurzamere samenleving. “We wilden niet alleen praten over verduurzaming, maar het ook echt doen,” vertelt ze. “En laten zien dat je hier, midden in een agrarisch gebied, groente kunt telen zonder kunstmest en bestrijdingsmiddelen.” In de beginjaren van Stichting Duurzaam Bodegraven-Reeuwijk op de Vrije Nesse werd gestart met tijdelijke moestuinbakken, samen met scholen en buurtbewoners op een stuk grond van woningcorporatie Mozaïek Wonen. “Dat werkte goed, maar het was tijdelijk. Toen dat terrein verdween, moesten we opnieuw beginnen.”
Van weiland naar voedseltuin
In 2016 verhuisde het initiatief naar de huidige locatie: een open weiland aan de rand van de gemeente. Daar startte een proefperiode van zeven jaar. “Dat vonden we eigenlijk te kort,” zegt Esther, “maar het was de enige manier om te starten.” De ambitie was om op ongeveer twee hectare zo’n 200 mensen via een groenteabonnement te voeden en tegelijk een boer een eerlijk inkomen te bieden. “We wilden laten zien dat dat kan,” zegt ze. “En daarna verder kijken naar andere plekken in de regio.” Die vervolgstap is er nog niet gekomen. De grond is tijdelijk en nieuwe locaties zijn nog altijd lastig te vinden.
Elke week oogst, elk seizoen anders
Elke week komen abonnees hun groentepakket ophalen. Daarnaast is losse verkoop mogelijk. Vrijwilligers werken mee in de tuin. Het aanbod wisselt met de seizoenen: van sla, wortelen en bieten tot kolen, paksoi en tuinbonen. Volgens Van den Bor is er daarbij altijd voldoende aanbod. “We laten mensen meebewegen met het seizoen,” legt ze uit. “Je eet wat er op dat moment groeit.” De tuin is daarmee niet alleen een plek om te oogsten, maar ook een ontmoetingsplek. Daarnaast is het een pluktuin met bloemen, waar bezoekers zelf kunnen plukken. Af en toe worden er kleine evenementen georganiseerd, zoals proeverijen met producten uit de tuin. “Het is geen anonieme keten. Mensen kennen de plek en elkaar.”
Hier bloeien mensen op
De tuin biedt ook ruimte aan mensen die via re-integratie of dagbesteding een plek zoeken. Ook statushouders werken mee in het groen. “Buiten werken met je handen in de aarde doet mensen echt goed,” zegt Esther. “Je ziet dat mensen opbloeien als ze structuur hebben, buiten zijn en onderdeel worden van iets.” Een voorbeeld is een Eritrese deelnemer die via een traject in de tuin terechtkwam. Hij heeft zelf een achtergrond in de landbouw en is inmiddels actief betrokken bij het werk. “Hij brengt veel kennis mee en voelt zich hier thuis,” vertelt Van den Bor. Daarnaast gaat een deel van de oogst naar de Voedselbank in de regio.
Romeinen tussen de kolen
Tussen de groentebedden is ook ruimte voor geschiedenis. Op het terrein staat sinds kort een klein Romeins geïnspireerd museum, dat verwijst naar de archeologische rijkdom van de regio. Regelmatig worden er re-enactments georganiseerd waarbij Romeinse scènes worden nagespeeld op het terrein. “Het brengt de geschiedenis echt tot leven,” vertelt Esther geamuseerd.
Voedsel verbindt iedereen
Terugkijkend overheerst vooral trots bij Van den Bor. “Dat we hier na tien jaar nog steeds bestaan, en dat zoveel mensen hier met plezier komen.” Tegelijkertijd blijft de toekomst onzeker door het tijdelijke karakter van de grond. “Je bouwt iets op, maar je weet niet waar je over een paar jaar zit. Dat vind ik lastig.” Toch is er in de afgelopen jaren een plek ontstaan die voor veel mensen van betekenis is. “Voedsel verbindt iedereen. En dat zie je terug in de tuin: mensen werken er samen, ontmoeten elkaar en delen wat er groeit.” Voor de toekomst hoopt ze vooral dat dit soort plekken zich verder kunnen verspreiden. “Dat er op meerdere plekken in de regio van dit soort tuinen ontstaan, waar mensen samen met voedsel bezig zijn en verbonden raken.” Dat Hortus Populus inmiddels tien jaar bestaat, voelt voor Esther vooral als een bevestiging dat die plek nodig is.
Bezoek de tuin
Wie zelf een kijkje wil nemen bij Hortus Populus kan van maart tot en met november terecht op dinsdag, woensdag, vrijdag en zaterdag tussen 09.00 en 12.00 uur. Meer informatie over abonnementen, activiteiten en evenementen is te vinden op: hortuspopulus.nl.
Jubileumfeest
Hortus Populus viert het tienjarig bestaan met een feestelijke bijeenkomst op vrijdag 26 juni van 16.00 tot 18.00 uur. Inwoners van Bodegraven-Reeuwijk zijn van harte welkom. Aanmelden kan via de website.
