Een verslaggever met een actieve gokstop liep drie speellocaties binnen met het identiteitsbewijs van een collega. Met zijn eigen ID kwam hij nergens langs de balie. Dat verschil zegt veel over waar de bescherming van Cruks ophoudt en waar het mensenwerk begint.
Tien deuren, twee soorten pasjes
Abel Bijlsma van PowNed liet zich voor een onderzoek inschrijven in Cruks, het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen. Daarna bezocht hij tien fysieke speellocaties. Vijf keer probeerde hij binnen te komen met zijn eigen identiteitsbewijs, vijf keer met het ID van een collega. Met zijn eigen papieren werd hij overal geweigerd. Met andermans pas lukte het drie keer, bij speellocaties in Rotterdam, Utrecht en Eindhoven.
Het register zelf deed dus wat het moest doen. Waar het misging, was de vergelijking tussen het gezicht op de pasfoto en de man aan de balie. Wie wil weten hoe de cruks controle aan de ingang precies verloopt en op welk punt het in deze test fout ging, vindt bij oplichting.com een reconstructie van de test.
Het register kijkt niet, de medewerker wel
Cruks is een database. Een casino of speelhal voert de gegevens van een bezoeker in, en het systeem meldt of die persoon een gokstop heeft. Of het gezicht bij de deur hoort bij het document op de balie, kan het register niet zien. Die stap hoort bij de medewerker.
Een identiteitscontrole in een casino bestaat daarom uit twee delen. Eerst stel je vast wie er voor je staat, daarna kijk je of die persoon in Cruks staat. Gaat de eerste stap mis, dan is de uitslag van de tweede stap waardeloos. Een scanner die groen licht geeft voor een echt rijbewijs, zegt niets als de verkeerde persoon dat rijbewijs vasthoudt. De documenten waren echt, alleen de houder klopte niet.
Je ID uitlenen is geen vriendendienst
Het klinkt onschuldig: een vriend vraagt even je rijbewijs, omdat hij het zijne vergeten is. Toch is dat strafbaar. Op de voorlichtingsavond over babbeltrucs en online oplichting in de Rijngaarde kregen bewoners als tip mee: vraag om legitimatie en neem de tijd om die goed te bekijken. Bij een casino draait het om hetzelfde, maar dan andersom. Daar is de bezoeker degene die zich voordoet als een ander.
Artikel 231 van het Wetboek van Strafrecht pakt beide kanten aan. Wie een identiteitsbewijs gebruikt dat niet op zijn naam staat, is strafbaar. Wie zijn eigen ID aan een ander geeft zodat die zich ermee kan voordoen als de eigenaar, ook. De maximale straf is zes jaar cel of een geldboete van de vijfde categorie. Daar komt bij dat je ID daarna in handen kan zijn van iemand die er nog meer mee doet dan een avondje gokken.
Wat de regels aan de deur vragen
Speelhallen en casino’s moeten bij elk bezoek een toegangscontrole doen. Bij een eerste bezoek vraagt de medewerker om een origineel en geldig identiteitsbewijs. Een kopie volstaat niet. Toegestaan zijn een paspoort, een Europese identiteitskaart of een Nederlands rijbewijs. Bij twijfel mag de medewerker doorvragen, bijvoorbeeld naar de geboortedatum op het document. Blijft de twijfel, dan hoort de bezoeker buiten te blijven.
Bij latere bezoeken mag een aanbieder werken met een ledenpas of een andere unieke pas. Ook dan moet duidelijk blijven dat de pas bij één speler hoort, bijvoorbeeld via een foto of een vingerafdruk. De Ksa noemt in haar leidraad zelf een bekend probleem: vaste klanten die na een tijdje niet meer worden gecontroleerd.
De Ksa noemt het een ernstig signaal
De Kansspelautoriteit reageerde op 3 september op de uitzending. In de reactie van de Ksa op het onderzoek van PowNed staat dat de Cruks-controle werkt zolang mensen zich met hun eigen identiteitsbewijs melden. De toezichthouder schrijft ook dat toegangscontrole bij landgebonden casino’s mensenwerk is en dat fraude niet altijd uit te sluiten valt. Volgens de Ksa had het niet mogen gebeuren, en de toezichthouder onderneemt actie richting de genoemde speelhallen en casino’s.
Welke maatregelen dat worden, is nog niet bekend. Dat de Ksa kan beboeten, is wel duidelijk. Casino Zoetermeer kreeg eerder een boete van 25.000 euro voor het toelaten van twee spelers die in Cruks stonden. De rechter verlaagde dat bedrag later naar 21.500 euro, omdat de procedure te lang had geduurd. In de Tweede Kamer stelde JA21-Kamerlid Ingrid Coenradie inmiddels vragen over hoe vaak identiteitsfraude bij casino’s voorkomt.
Wat een cruks gokstop echt beschermt
Wie zich inschrijft, doet dat meestal omdat gokken geld kost dat er niet is, of omdat het thuis voor spanning zorgt. De inschrijving duurt minimaal zes maanden en geldt bij legale online casino’s, speelautomatenhallen en vestigingen van Holland Casino. Je kunt je zelf inschrijven, maar familie of een bewindvoerder kan de Ksa ook vragen om iemand in te schrijven als andere hulp niet werkt.
De gokstop beschermt vooral tegen het moment van impuls. Op een slechte avond staat er een deur tussen jou en de speelautomaat. Die deur werkt alleen als de controle eerlijk gebeurt. Wie bewust andermans ID meeneemt, haalt die bescherming zelf weg.
Als je iemand kent met een gokstop
Vraagt iemand in je omgeving om je identiteitsbewijs, en weet je dat die persoon een gokstop heeft? Zeg dan nee. Praat liever over waarom die vraag er is. De Ksa verwijst voor informatie en hulp naar OpenOverGokken, ook voor mensen die zich zorgen maken over het gokgedrag van een ander.
Werk je zelf in de horeca of bij een speelhal? Neem dan de tijd om een pasfoto echt te bekijken, ook als het druk is. In deze test was dat het verschil tussen een gokstop die werkte en drie keer een open deur.
